Zapewnienie rozwoju i konkurencyjności gospodarstwa oraz wysokiej jakości produktów, stawia dzisiaj przed rolnikiem nowe wymagania. Współczesny rolnik musi efektywnie zarządzać złożonym procesem zaopatrzenia w środki produkcji, zapewnieniem wymaganej jakości, zbiorami i magazynowaniem, dostawą oraz sprzedażą produktów. Sprostanie tak poważnym wyzwaniom możliwe jest tylko przez stosowanie najbardziej efektywnych kosztowo form gospodarowania - oznacza to przede wszystkim zastosowanie nowoczesnych, wysokowydajnych, możliwie uniwersalnych maszyn. W procesie tym niebagatelną rolę odgrywają opony, podstawowy element kontaktu każdej maszyny z uprawianą glebą.
Rodzaj opon i typ zastosowanego bieżnika dobiera się w zależności od warunków, w jakich ciągnik najczęściej pracuje. Do niedawna ciągniki wyposażone były w opony diagonalne. Obecnie opony diagonalne są powszechnie stosowane we wszystkich maszynach, które nie mają swojego napędu, a także w ciągnikach - zwłaszcza starszego typu. Zaletą opon radialnych jest zwiększenie płaszczyzny kontaktu bieżnika z ziemią, przez co uzyskujemy większą siłę uciągu, a rozłożenie ciężaru ciągnika na większą powierzchnię zapewnia mniejsze ugniatanie gleby. Niewątpliwą wadą opon tego typu jest to, że ze względu na cienkie boki tego typu opony są narażone na uszkodzenia. Na zakamienionych polach, w lasach i innych miejscach, gdzie występuje duże prawdopodobieństwo uszkodzeń mechanicznych zaleca się stosownie opon diagonalnych.
W nowoczesnym, wysokowydajnym rolnictwie dąży się do zwiększenia efektywności produkcji. Producenci maszyn dostarczają na rynek wydajniejsze maszyny, coraz cięższe, łączone w agregaty, które mogą współpracować z ciągnikami o dużej mocy.
Zastosowane nieodpowiedniego ogumienia w tych ciągnikach powoduje nadmierne zagęszczanie gleby. Ugniatanie gleby przy wykonywaniu prac polowych, powoduje zmniejszenie objętości porów glebowych. Zjawisku temu towarzyszy usuwanie z gleby powietrza i wody, co doprowadza do zachwiania ich optymalnych proporcji. Ma to ujemny wpływ na mikroorganizmy niezbędne dla właściwego rozwój roślin, co w końcowym efekcie przyczynia się to do zmniejszenia plonów, a co za tym idzie dochodów gospodarstwa.
Duże zagęszczenie powoduje kilkakrotne przejeżdżanie w tym samym miejscu opon, szczególnie wysokociśnieniowych, nawet przy niewielkim obciążeniu pionowym. Efekt ugniatania gleby potęguje się wraz ze zwiększoną wilgotnością gleby. W takim miejscu tworzą się koleiny, które stają się zastoiskami wodnymi. Przy zastosowaniu klasycznych technologii uprawy każdy hektar pola pokryty jest wielokilometrowymi koleinami o głębokości kilku, a nawet kilkunastu centymetrów. Na dnie głębokich, zbitych kolein aż 2/3 wody z opadów spływa po ich powierzchni przyczyniając się między innymi do erozji gleby. Nadmierne ugniatania gleby to nie tylko straty w plonowaniu roślin, ale również zwiększone koszty produkcji. Poruszający się ciągnik musi pokonać opory występujące podczas ruchu i rozwijać przy tym wymaganą przez maszynę rolniczą siłę uciągu. Towarzyszy temu poślizg kół, którego efektem jest niszczenie wierzchniej warstwy gleby, uszkodzenia roślin oraz wzrost zużycia energii. Zjawisko to zmniejsza również prędkość roboczą agregatu, a w konsekwencji wydajność oraz jakość wykonywanego zabiegu. Zastosowanie układów bliźniaczych kół, nie zawsze przyczynia się do znacznego obniżenia ugniatania gleby. Samo "dołożenie" koła bliźniaczego bez obniżenia ciśnienia w oponach powoduje prawie niedostrzegalne zmniejszenie nacisków. Spowodowane jest to tym, że powierzchnia przylegania opon do podłoża bez zmniejszenia w nich ciśnienia ulega niewielkiemu powiększeniu co wpływa w niewielkim stopniu na ograniczenie ugniatania gleby. Dopiero obniżenie ciśnienia w oponach (uwzględniając jednak obciążenie) powoduje znaczne zmiany w rozmieszczeniu nacisku opony na glebę. Następuje wtedy znaczne zwiększenie powierzchni styku opony z glebą i znaczne zmniejszenie niekorzystnego ugniatania.
Jednym z najczęściej popełnianych błędów w eksploatacji opon rolniczych jest złe ciśnienie. Rolnicy zwykle stosują do wszystkich prac takie samo - prawie zawsze zawyżone ciśnienie. Często spotyka się nowe ciągniki z nowoczesnymi oponami, w których ciśnienie znacząco przekracza 2 bary. Przy różnych rodzajach prac polowych optymalne ciśnienia mają zmienną wartość. Inne ciśnienie opon przeznaczone jest do ciężkiej orki, inne do lekkich prac polowych, jeszcze inne do transportu drogowego. A od prawidłowego doboru zależy nie tylko długość użytkowania opon, ale osiągi ciągnika oraz oszczędność na paliwie. Opony wysokich osiągów pracują w szerokim zakresie ciśnień, np. od 0,4 do 2 barów. Najbardziej pożądane są niskie ciśnienia, które zmniejszają poślizg, mający wpływ na zużycie paliwa i liczbę przepracowanych motogodzin ciągnika. Najprostszym sposobem zwiększenia przyczepności jest obniżenie ciśnienia w ogumieniu kół napędzanych. Zwiększa to powierzchnię kontaktu opony z podłożem i ułatwia oczyszczanie bieżnika. Jednak na obniżenie ciśnienia mogą sobie pozwolić jedynie posiadacze opon radialnych. Oto kilka liczb obrazujących problem. Ciągnik z oponami z ciśnieniem 2,5 bara pracujący na ciężkiej glebie z 6-7-skibowym pługiem ma ok. 35-procentowy poślizg kół. Przy redukcji ciśnienia do 1,2 bara można go zmniejszyć do 15-18 proc. Jak wyliczyła jedna z firm produkujących opony, dla 100 ha orki przy prędkości 7 km/h i średnim spalaniu 18 l oleju napędowego na godzinę można uzyskać 20 proc. mniejsze zużycie paliwa i o 20 proc. krótszy czas pracy ciągnika. Oznacza to oszczędność ok. 342 litrów i wykonanie orki na tej powierzchni o 19 motogodzin szybciej. Oczywiście przed wyjazdem na drogę utwardzoną należy przywrócić wyższe ciśnienie. Tak więc najprostszym sposobem ograniczenia niekorzystnych skutków ugniatania gleby, poślizgu kół ciągnika oraz większego zużycia paliwa może być zmniejszenie ciśnienia w ogumieniu kół.
Zmniejszenie nacisków jednostkowych na glebę niesie za sobą wiele korzyści: mniejsze ugniatanie gleby, czyli polepszenie kultury gleby, bardziej ekonomiczne wykorzystanie mocy ciągnika oraz wzrost plonów.
Wybór odpowiedniej opony do każdego konkretnego zastosowania w połączeniu z odpowiednim sposobem wykorzystania pomaga rolnikowi w pracach polowych i transportowych, w każdych warunkach pogodowych i na każdej nawierzchni.
Rodzaj opon i typ zastosowanego bieżnika dobiera się w zależności od warunków, w jakich ciągnik najczęściej pracuje. Do niedawna ciągniki wyposażone były w opony diagonalne. Obecnie opony diagonalne są powszechnie stosowane we wszystkich maszynach, które nie mają swojego napędu, a także w ciągnikach - zwłaszcza starszego typu. Zaletą opon radialnych jest zwiększenie płaszczyzny kontaktu bieżnika z ziemią, przez co uzyskujemy większą siłę uciągu, a rozłożenie ciężaru ciągnika na większą powierzchnię zapewnia mniejsze ugniatanie gleby. Niewątpliwą wadą opon tego typu jest to, że ze względu na cienkie boki tego typu opony są narażone na uszkodzenia. Na zakamienionych polach, w lasach i innych miejscach, gdzie występuje duże prawdopodobieństwo uszkodzeń mechanicznych zaleca się stosownie opon diagonalnych.
W nowoczesnym, wysokowydajnym rolnictwie dąży się do zwiększenia efektywności produkcji. Producenci maszyn dostarczają na rynek wydajniejsze maszyny, coraz cięższe, łączone w agregaty, które mogą współpracować z ciągnikami o dużej mocy.
Zastosowane nieodpowiedniego ogumienia w tych ciągnikach powoduje nadmierne zagęszczanie gleby. Ugniatanie gleby przy wykonywaniu prac polowych, powoduje zmniejszenie objętości porów glebowych. Zjawisku temu towarzyszy usuwanie z gleby powietrza i wody, co doprowadza do zachwiania ich optymalnych proporcji. Ma to ujemny wpływ na mikroorganizmy niezbędne dla właściwego rozwój roślin, co w końcowym efekcie przyczynia się to do zmniejszenia plonów, a co za tym idzie dochodów gospodarstwa.
Duże zagęszczenie powoduje kilkakrotne przejeżdżanie w tym samym miejscu opon, szczególnie wysokociśnieniowych, nawet przy niewielkim obciążeniu pionowym. Efekt ugniatania gleby potęguje się wraz ze zwiększoną wilgotnością gleby. W takim miejscu tworzą się koleiny, które stają się zastoiskami wodnymi. Przy zastosowaniu klasycznych technologii uprawy każdy hektar pola pokryty jest wielokilometrowymi koleinami o głębokości kilku, a nawet kilkunastu centymetrów. Na dnie głębokich, zbitych kolein aż 2/3 wody z opadów spływa po ich powierzchni przyczyniając się między innymi do erozji gleby. Nadmierne ugniatania gleby to nie tylko straty w plonowaniu roślin, ale również zwiększone koszty produkcji. Poruszający się ciągnik musi pokonać opory występujące podczas ruchu i rozwijać przy tym wymaganą przez maszynę rolniczą siłę uciągu. Towarzyszy temu poślizg kół, którego efektem jest niszczenie wierzchniej warstwy gleby, uszkodzenia roślin oraz wzrost zużycia energii. Zjawisko to zmniejsza również prędkość roboczą agregatu, a w konsekwencji wydajność oraz jakość wykonywanego zabiegu. Zastosowanie układów bliźniaczych kół, nie zawsze przyczynia się do znacznego obniżenia ugniatania gleby. Samo "dołożenie" koła bliźniaczego bez obniżenia ciśnienia w oponach powoduje prawie niedostrzegalne zmniejszenie nacisków. Spowodowane jest to tym, że powierzchnia przylegania opon do podłoża bez zmniejszenia w nich ciśnienia ulega niewielkiemu powiększeniu co wpływa w niewielkim stopniu na ograniczenie ugniatania gleby. Dopiero obniżenie ciśnienia w oponach (uwzględniając jednak obciążenie) powoduje znaczne zmiany w rozmieszczeniu nacisku opony na glebę. Następuje wtedy znaczne zwiększenie powierzchni styku opony z glebą i znaczne zmniejszenie niekorzystnego ugniatania.
Jednym z najczęściej popełnianych błędów w eksploatacji opon rolniczych jest złe ciśnienie. Rolnicy zwykle stosują do wszystkich prac takie samo - prawie zawsze zawyżone ciśnienie. Często spotyka się nowe ciągniki z nowoczesnymi oponami, w których ciśnienie znacząco przekracza 2 bary. Przy różnych rodzajach prac polowych optymalne ciśnienia mają zmienną wartość. Inne ciśnienie opon przeznaczone jest do ciężkiej orki, inne do lekkich prac polowych, jeszcze inne do transportu drogowego. A od prawidłowego doboru zależy nie tylko długość użytkowania opon, ale osiągi ciągnika oraz oszczędność na paliwie. Opony wysokich osiągów pracują w szerokim zakresie ciśnień, np. od 0,4 do 2 barów. Najbardziej pożądane są niskie ciśnienia, które zmniejszają poślizg, mający wpływ na zużycie paliwa i liczbę przepracowanych motogodzin ciągnika. Najprostszym sposobem zwiększenia przyczepności jest obniżenie ciśnienia w ogumieniu kół napędzanych. Zwiększa to powierzchnię kontaktu opony z podłożem i ułatwia oczyszczanie bieżnika. Jednak na obniżenie ciśnienia mogą sobie pozwolić jedynie posiadacze opon radialnych. Oto kilka liczb obrazujących problem. Ciągnik z oponami z ciśnieniem 2,5 bara pracujący na ciężkiej glebie z 6-7-skibowym pługiem ma ok. 35-procentowy poślizg kół. Przy redukcji ciśnienia do 1,2 bara można go zmniejszyć do 15-18 proc. Jak wyliczyła jedna z firm produkujących opony, dla 100 ha orki przy prędkości 7 km/h i średnim spalaniu 18 l oleju napędowego na godzinę można uzyskać 20 proc. mniejsze zużycie paliwa i o 20 proc. krótszy czas pracy ciągnika. Oznacza to oszczędność ok. 342 litrów i wykonanie orki na tej powierzchni o 19 motogodzin szybciej. Oczywiście przed wyjazdem na drogę utwardzoną należy przywrócić wyższe ciśnienie. Tak więc najprostszym sposobem ograniczenia niekorzystnych skutków ugniatania gleby, poślizgu kół ciągnika oraz większego zużycia paliwa może być zmniejszenie ciśnienia w ogumieniu kół.
Zmniejszenie nacisków jednostkowych na glebę niesie za sobą wiele korzyści: mniejsze ugniatanie gleby, czyli polepszenie kultury gleby, bardziej ekonomiczne wykorzystanie mocy ciągnika oraz wzrost plonów.
Wybór odpowiedniej opony do każdego konkretnego zastosowania w połączeniu z odpowiednim sposobem wykorzystania pomaga rolnikowi w pracach polowych i transportowych, w każdych warunkach pogodowych i na każdej nawierzchni.
na podstawie informacji z internetu opracowała Jolanta Zakrzewska-Pesta
źródło: http://www.kpodr.pl/mech_bud/mechanizacja/opony_na_miare.php
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz